Het Dudok Quartet Amsterdam zet zichzelf op de kaart als een van de meest creatieve en veelzijdige kwartetten van zijn generatie. Met als missie “sharing the heart of music” stelt het Dudok Quartet unieke en eclectische programma’s samen, waarmee het op nieuwe en inventieve manieren zijn publiek weet te bereiken. Het kwartet is constant op zoek naar nieuwe connecties en dwarsverbanden binnen muziek, in een repertoire dat reikt van Ligeti, Sjostakovitsj en Weinberg tot aan Mendelssohn, Mozart en Beethoven. Met deze intelligente benadering en gedurfde programmeerstijl spelen ze ook geregeld eigen arrangementen voor strijkkwartet, van onder andere werken van Gesualdo, Desprez, Sjostakovitsj, Brahms en Messiaen. Het kwartet schrijft regelmatig compositieopdrachten uit, en werkte samen met componisten als Joey Roukens, Max Knigge, Theo Loevendie en Peter Vigh.

Vandaag spelen ze (naast het zesde strijkkwartet van Haydn uit zijn opus 20) één van de grootste klassiekers voor strijkkwartet: Der Tod und das Mädchen van Schubert, ontroerend en van een onmetelijke schoonheid.

Programmatoelichting door Dudok Quartet Amsterdam:
Joseph Haydn: strijkkwartet opus 20 nr 6

Joseph Haydn tilde eigenhandig het strijkkwartetgenre naar een hoger plan. Zijn zes kwartetten Opus 20 uit 1772 markeren het moment waarop het genre zijn zelfstandigheid verwierf. Hierin geeft Haydn de vier stemmen een gelijkwaardige rol, laat hij thema’s op organische wijze uit elkaar voortkomen en introduceert hij dramatische contrasten die bepalend zouden worden voor de kwartetkunst. Zijn tijdgenoot E.T.A. Hoffmann zag in Haydn vooral een componist van speelse, serene muziek, maar wie goed luistert, hoort ook de experimenteerlust en het retorische meesterschap van een componist die de grenzen van zijn tijd aftastte.

In het Strijkkwartet Op. 20 Nr. 6 in A-groot set krijgt de eerste viool een grote, operette-achtige rol in de eerste twee delen, alsof Haydn het soloconcert en het strijkkwartet even tegen elkaar aanwrijft. Maar in het laatste deel verruilt hij dit theatrale gebaar voor een gefluisterde fuga – een eerbetoon aan de polyfonisten die hem voorgingen, waarin hij toch onmiskenbaar zijn eigen stem laat horen.

Franz Schubert: Der Tod und das Mädchen, D 810, Op. 7, No. 3

In 1824 schreef Franz Schubert zijn Strijkkwartet in d-klein D810 Der Tod und das Mädchen, een werk dat de kers op de taart van vijftig jaar experimenteren vormt. Waar Haydn de basis legde, trok Schubert het genre de Romantiek in, met een muzikale taal die tweehonderd jaar later nog evenzeer tot de verbeelding spreekt.

Het hart van het kwartet wordt gevormd door het tweede deel, een thema met variaties gebaseerd op het gelijknamige lied, waarin een jonge vrouw in het reine komt met haar naderende dood. Meesterlijk weet Schubert alle stadia, angst, opstandigheid, strijd, en ten slotte berusting hoorbaar en voelbaar te maken. Schubert schreef zijn late strijkkwartetten als oefening voor zijn symfonieën, en daarvan getuigen vooral de onstuimige buitendelen van dit kwartet.

Mede dankzij iconische werken zoals deze bestaat er een levendige wereldwijde kamermuziekscene waarin ensembles als het Dudok Quartet Amsterdam deze muziek fulltime kunnen beoefenen.

In deze uitvoering klinkt de muziek op darmsnaren, zoals Haydn en Schubert het zelf gehoord zouden kunnen hebben: met een directe, tastbare klank die het gesprek tussen de stemmen een extra dimensie geeft.